โรควิตกกังวลและอาการแพนิค: รู้จัก สังเกต และรับมืออย่างถูกวิธี

หัวใจเต้นแรง มือเย็น หายใจไม่อิ่ม คิดวนเรื่องเดิมซ้ำ ๆ จนนอนไม่หลับ ความกังวลเป็นกลไกปกติของร่างกายที่ช่วยให้เราระวังภัย แต่เมื่อความกังวลมาบ่อยเกินไป รุนแรงเกินเหตุ และควบคุมไม่ได้ จนรบกวนชีวิตประจำวัน นั่นอาจเป็นสัญญาณของ โรควิตกกังวล (Anxiety Disorders) ซึ่งพบได้บ่อยและรักษาได้

กังวลปกติ กับ โรควิตกกังวล ต่างกันตรงไหน?

ความกังวลปกติมักสัมพันธ์กับเหตุการณ์จริงตรงหน้า เช่น สอบ สัมภาษณ์งาน และหายไปเมื่อเหตุการณ์ผ่านพ้น ส่วนโรควิตกกังวลมีลักษณะกังวลล่วงหน้าแทบทุกเรื่อง ต่อเนื่องเกือบทุกวันนานหลายเดือน แม้รู้ว่ากังวลเกินเหตุก็หยุดคิดไม่ได้ และมักมีอาการทางกายร่วมด้วย

อาการที่พบบ่อย

• กังวล คิดฟุ้งซ่าน หยุดคิดไม่ได้ กลัวสิ่งร้าย ๆ จะเกิดขึ้น
• ใจสั่น ใจเต้นแรง เหงื่อออก มือสั่น
• หายใจไม่อิ่ม แน่นหน้าอก จุกแน่นในคอ
• ปวดหัว ปวดตึงกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะต้นคอบ่าไหล่
• กระสับกระส่าย ตกใจง่าย นอนหลับยาก
• ท้องไส้ปั่นป่วน คลื่นไส้ ท้องเสียบ่อยโดยไม่มีสาเหตุทางกาย

อาการแพนิค (Panic Attack) คืออะไร?

แพนิคคือความกลัวหรือความไม่สบายใจที่พุ่งขึ้นสูงสุดภายในไม่กี่นาที มักมาพร้อมใจสั่นรุนแรง หายใจไม่ทัน เวียนหัว ชามือชาเท้า รู้สึกเหมือนควบคุมตัวเองไม่ได้ กลัวว่ากำลังจะตายหรือเป็นบ้า หลายคนไปห้องฉุกเฉินเพราะคิดว่าเป็นโรคหัวใจ แต่ตรวจแล้วร่างกายปกติ

แนวทางการรักษา

• จิตบำบัด โดยเฉพาะการบำบัดความคิดและพฤติกรรม (CBT) ซึ่งมีหลักฐานว่าได้ผลดีมากกับโรควิตกกังวลและแพนิค
• การใช้ยา แพทย์อาจพิจารณายาปรับสมดุลสารสื่อประสาท เพื่อลดความไวของระบบตื่นตัวในสมอง
• การปรับวิถีชีวิต ลดคาเฟอีน ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ฝึกผ่อนคลาย นอนให้พอ

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?

• ความกังวลรบกวนงาน การเรียน หรือความสัมพันธ์ ต่อเนื่องหลายสัปดาห์
• มีอาการแพนิคซ้ำ ๆ หรือเริ่มหลีกเลี่ยงสถานที่/สถานการณ์เพราะกลัวอาการกำเริบ
• ต้องพึ่งแอลกอฮอล์หรือยานอนหลับเพื่อให้ผ่านแต่ละวัน

อ่านเพิ่มเติม: พบจิตแพทย์ครั้งแรก ต้องเตรียมตัวอย่างไร?

บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาโดยแพทย์ หากมีอาการที่กังวล ควรปรึกษาจิตแพทย์หรือผู้ชำนาญการด้านสุขภาพจิตโดยตรง