สมองเสื่อม
ความจำที่ถดถอยลงบ้างเป็นเรื่องปกติของวัย แต่หากการหลงลืมเริ่มกระทบการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น หลงทางในที่คุ้นเคย หรือทำกิจวัตรที่เคยทำได้ไม่ได้ นั่นอาจเป็นสัญญาณของ ภาวะสมองเสื่อม ซึ่งการตรวจพบเร็วช่วยชะลออาการและวางแผนดูแลได้ทันท่วงที
ภาวะสมองเสื่อมคืออะไร
ภาวะสมองเสื่อม (Dementia) คือกลุ่มอาการที่ความสามารถของสมองถดถอยลงจนกระทบการใช้ชีวิต ทั้งความจำ การใช้ภาษา การตัดสินใจ และการวางแผน สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือโรคอัลไซเมอร์ รองลงมาคือภาวะสมองเสื่อมจากหลอดเลือดสมอง
หลงลืมตามวัย กับ สมองเสื่อม ต่างกันอย่างไร
- ตามวัย ลืมชื่อคนแล้วนึกออกภายหลัง วางของผิดที่แต่หาเจอ ยังทำกิจวัตรได้เอง
- สมองเสื่อม ถามคำถามเดิมซ้ำ ๆ ในเวลาสั้น ๆ หลงทางในที่คุ้นเคย ทำอาหารหรือจ่ายเงินไม่ได้อย่างที่เคยทำ
สัญญาณเตือนที่ควรสังเกต
- ความจำระยะสั้นแย่ลงชัดเจน ถามซ้ำเรื่องเดิม
- สับสนเรื่องวัน เวลา หรือสถานที่
- นึกคำพูดไม่ออก เรียกชื่อสิ่งของไม่ถูก
- วางของผิดที่แปลก ๆ แล้วหาไม่เจอ
- อารมณ์และบุคลิกเปลี่ยน หงุดหงิดง่าย เก็บตัว หรือระแวง
- ตัดสินใจแย่ลง เช่น ใช้เงินผิดปกติ
ภาวะที่รักษาให้ดีขึ้นได้
อาการคล้ายสมองเสื่อมบางอย่างเกิดจากสาเหตุที่แก้ไขได้ เช่น ภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ ไทรอยด์ต่ำ ขาดวิตามินบี 12 หรือผลข้างเคียงจากยา การตรวจประเมินโดยแพทย์จึงสำคัญมาก เพราะหากพบสาเหตุกลุ่มนี้ อาการอาจกลับมาดีได้
การดูแลผู้สูงวัยที่บ้าน
- จัดกิจวัตรให้เป็นเวลาสม่ำเสมอ ลดความสับสน
- ทำบ้านให้ปลอดภัย ลดของเกะกะ ติดราวจับกันล้ม
- ชวนทำกิจกรรมกระตุ้นสมองและได้พบปะผู้คน
- สื่อสารด้วยประโยคสั้น ชัดเจน ใจเย็น ไม่เร่งรัด
- ดูแลใจผู้ดูแลด้วย ความเหนื่อยล้าของผู้ดูแลเป็นเรื่องที่ต้องได้รับการดูแลเช่นกัน
การดูแลที่โคแฮปปี้สเปซ
คลินิกโคแฮปปี้สเปซ วางแผนการดูแลเฉพาะบุคคลโดยยึดหลักวิชาการทางการแพทย์และวิทยาศาสตร์เชิงประจักษ์ ดูแลโดยทีมสหสาขาวิชาชีพ ทั้งจิตแพทย์ จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น และนักจิตวิทยาคลินิก
- ประเมินอย่างละเอียด ซักประวัติ ตรวจสภาพจิต และประเมินทางจิตวิทยาเมื่อจำเป็น
- วางแผนการรักษาร่วมกัน อธิบายทางเลือกให้เข้าใจ และตัดสินใจไปด้วยกัน
- ติดตามต่อเนื่อง ปรับแผนตามการตอบสนอง พร้อมอยู่เคียงข้างตลอดเส้นทาง
เมื่อไหร่ควรมาพบเรา
- คนในครอบครัวสังเกตว่าความจำถดถอยลงเรื่อย ๆ
- เริ่มทำกิจวัตรที่เคยทำได้เองไม่ได้
- มีอาการหลงทาง สับสน หรือระแวงคนใกล้ตัว
- ผู้สูงวัยมีอารมณ์เศร้า เก็บตัว ร่วมกับความจำแย่ลง
ข้อมูลนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาโดยแพทย์ หากมีอาการที่กังวล ควรปรึกษาจิตแพทย์โดยตรง
ปรึกษาเรื่องสมองเสื่อม
ปรึกษาทีมจิตแพทย์และนักจิตวิทยาคลินิกของโคแฮปปี้สเปซ สาขา CW Tower รัชดาภิเษก